Ekonomi Haberleri

AB ziyaretinde gözler Gümrük Birliği güncellemesi haberlerinde

Avrupa Birliği’nin (AB) en üst seviye iki yetkilisi AB Kurulu Lideri Charles Michel ve Avrupa Komitesi Lideri Ursula von der Leyen, bugün Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuğu olacaklar. 13:30’da başlayacak toplantının üç saat sürmesi ve gerisinden da basına açıklama yapılması bekleniyor.

25 Mart’ta AB Kurulu tarafından duyurulan Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve göç mutabakatının yenilenmesi hususlarında somut açıklamalar öngörülüyor.

AB yetkilileri gündeminde Halkların Demokratik Partisi (HDP) hakkında kapatma talebiyle dava açılmasının istenmesi ve İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı da olacak.  Birlik yetkilileri insan hakları ve demokrasi açısından artan korkularını da Türkiye tarafında iletecekler.  Lakin bu hususların Gümrük Birliği ve göçmen mutabakatında ilerleyeme mani oluşturması beklenmiyor. Türkiye ile tam üyelik müzakerelerinin canlandırılması ise mevcut kurallar altında kelam konusu bile değil.

‘Aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir

Charles Michel ve Ursula von der Leyen’in bir günlük Ankara ziyareti, AB Konseyi’nin 25-26 Mart tarihlerindeki toplantının çabucak sonrasına denk gelmekte.

Hatırlanacağı üzere, Kurul toplantısında sonunda yayımlanan bildiride, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de tek taraflı teşebbüslerde bulunup gerginliği artırmaması karşılığında AB’nin “aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir” bir müspet gündemi ilerleteceği söz edilmişti. Birebir metinde, AB-Türkiye bağlantılarında olumsuz bir durum yaşanmaması durumunda Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve göç konusunda işbirliği kapsamında Türkiye’ye yönelecek mali dayanakla ilgili adımlar Haziran ayında yapılacak tepe sonrasına bırakılmıştı.

Türkiye’nin AB’den öbür beklentileri ortasında olan vize serbestisi, fasılların açılması konusunda ise AB Kurulu bildirisi geçit vermemişti.

BBC Türkçe’nin haberine nazaran kelam konusu değerli mevzularda durum ve beklentiler şu formda:

Göçmen mutabakatı: Türkiye ve AB, 18 Mart 2016’da Suriyeli göçmenlerin Avrupa’ya geçişlerinin önlenmesi için bir yazılı açıklamada mutabakat sağlamışlardı. Mutabakat, AB’nin 3+3 milyar Euro finansman sağlamasını, gümrük birliğini güncellenmesini, vize serbestisinin verilmesini, 5 fasılın açılmasını ve üst seviye diyaloğun tesis edilmesini içeriyordu. AB, 2016 mutabakatının büsbütün güncellenmesi yerine onu kesim modül ele alma stratejisi izliyor. AB’nin yürütme organı Avrupa Komitesi, bu etapta Türkiye ve öbür komşu ülkelerde barınan Suriyeli göçmenlere yapılacak maddi yardımın ölçüsü üzerinde çalışıyor. Suriyelilere yapılacak yardımın devam etmesi Türkiye için de büyük ehemmiyet taşıyor lakin Türk yetkililer ölçünün 2016 şartlarında belirlenenin üzerine çıkması gerektiğini vurguluyorlar.

Gümrük Birliği: AB Konseyi’nin yeşil ışık yaktığı alanlardan biri olan Gümrük Birliği’nin güncellenmesi için öncelikle 1996 başından bu yana yürürlükte olan Gümrük Birliği’nin uygulanmasında yaşanan mevcut sorunların giderilmesi gerekiyor. Bu bahiste Ankara’yla teknik diyaloğunu artıran AB, Michel ve Leyen aracılığıyla sürecin bundan sonraki sürecinde atılması gereken adımları netleştirmek istiyor. AB önderlerinin, Haziran’a kadar bu sürecin faal yürütülmesi durumunda Gümrük Birliği’nin tarım, hizmetler, ihaleler üzere alanları içerecek halde genişletilmesi için Türkiye ile resmi müzakerelerin başlatılacağı iletisini vermeleri bekleniyor.

Vize serbestisi: Türkiye’nin beklentisi AB’nin Türk vatandaşlarının kısa periyot Schengen bölgesine vizesiz ziyaretini sağlayacak prosedürler konusunda esneklik göstermesi. AB ise bu bahiste adım atabilmesi için Türkiye’nin ortalarında “Terörle Gayret Kanunu’nun yenilenmesi” de olan tüm kriterleri yerine getirmesi konusunda ısrarcı. Bu bahiste kısa müddette bir adım atılması bekleniyor.

Tam üyelik müzakereleri: AB, Türkiye ile tam üyelik müzakerelerini bir müddettir askıya aldı ve görünen şartlarda fasılların açılması için yeni bir sürecin başlaması öngörülmüyor. Diplomatik kaynaklar, bu hususun yine gündeme gelmesinin Türkiye’nin insan hakları ve demokrasi konusunda atması gereken adımlara bağlı olduğunu kaydediyorlar. Ankara’daki görüşmelerde bu mevzuda farklı bir sonucun çıkması beklenmiyor.

Doğu Akdeniz: 25 Mart AB Kurulu bildirgesi, Türkiye ile münasebetleri Doğu Akdeniz başlığı altında toparlamış ve Türk hükümetine ilgilerin seyri açısından kıymetli bir ileti vermişti. AB, 2020’de yaşanan tansiyonun azaldığını not etmiş lakin Türkiye’nin tek taraflı adımlar atması durumunda müspet gündemin yerini ekonomik ve siyasi yaptırımların alacağı ihtarında bulunmuştu. Michel ve Leyen’in ziyaretinde bu mevzunun tekrar gündeme gelmesi ve Türkiye ile Yunanistan ortasında devam eden diyaloğa verilen ehemmiyetin tabir edilmesi bekleniyor. Türkiye’nin son devirde bu bahisteki yumuşak halinin “kalıcı” olmasında ısrar eden AB, bu yüzden “aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir” bir alaka kuruyor.

Kıbrıs: Ankara ve Brüksel’deki diplomatik kaynakların üzerinde uzlaştığı bir öge, Türkiye-AB alakalarının bundan sonraki sürecini belirleyecek gelişmenin Kıbrıs sorunu olacağı. Birleşmiş Milletler (BM) liderliğinde Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk toplumları ile 3 garantör ülke Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallığı bir ortaya getirecek 5+1 toplantısı 27-29 Nisan günlerinde Cenevre’de yapılacak. Bu toplantıda, BM nezaretinde yeni bir tahlil arayışı çıkması için tarafların ortak bir parametre üzerinde uzlaşması gerekiyor. Türkiye ve Kıbrıs Türk tarafının BM parametrelerinin dışında iki devletli bir tahlil için müzakere yapacağını ilan etmesi Kıbrıs Cumhuriyeti, Yunanistan ve AB’de rahatsızlık yarattı. AB’nin Haziran ayında Türkiye ile bağlar açısından atılacak adımlar için BM’nin Kıbrıs toplantısının sonuçlarını bekleyeceği, Michel ve Leyen’in de bu tarafta Cumhurbaşkanı Erdoğan’a bildiriler vereceği kaydediliyor.

Libya ve öteki bölgesel hususlar: AB açısından Türkiye ile başta Libya ve Suriye olmak üzere bölgesel hususlarda işbirliği oluşturulması ehemmiyet taşıyor. Charles Michel’in hafta sonunda Libya ziyaretinde bulunması ve akabinde da Ankara’ya gelecek olması dikkat çekiyor.

İnsan hakları: AB, son periyotta Türkiye ile ilgilerinde insan hakları ve demokratikleşme bahislerinde yaşanan olumsuz gelişmeleri diyaloğa mani teşkil etmeyecek bir aralıkla değerlendiriyordu. Fakat hem artan tenkitler hem de son periyotta art geriye yaşanan olumsuz gelişmeler, Brüksel kaynaklı korkuların yine AB bildirisinde söz edilmesine yol açtı. Bunların başında HDP’nin kapatılması için başlatılan yargı süreci ve İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı geliyor. Michel ve Leyen’in AB’nin bu istikametteki korkularını ve eski HDP Eş Lideri Selahattin Demirtaş ile iş insanı Osman Kavala’nın tutukluluklarının devam etmesinden duyulan rahatsızlığı lisana getirecekleri kaydediliyor.

BBC Türkçe