Dolar sorunu: gelişmekte olan piyasalarda maliyetler hesaba katlanıyor

İki yıllık COVID krizinden zar güç kurtulan gelişmekte olan piyasalar, doların yirmi yılın en yüksek düzeylerine çıkmasının yarattığı baskıyla artık sermaye kaçışı, enflasyon ve hatta borç temerrütleriyle karşı karşıya.

Geçmişteki gelişmekte olan piyasa krizlerinin neredeyse tamamı doların gücüyle ilişkiliydi. Dolar yükselirken, gelişmekte olan ülkeler kendi para ünitelerindeki düşüşleri önlemek için para siyasetini sıkılaştırmak zorundadır. Bunu yapmamak, enflasyonu daha da kötüleştirecek ve dolar cinsinden borçları ödeme maliyetini artıracak.

Son on yıllardaki tüm gelişmelere karşın, bu denklemler hala geniş çapta geçerli ve son dolar rallisi akabinde bir yıkım izi bırakıyor.

Yükselen emtia fiyatları, Asya ve emtia para üniteleri için bir çıpa olan Çin yuanındaki düşüşün yanı sıra diğer bir komplikasyon.

“Çatlaklar genişliyor. Güçlü bir dolar yüksek emtia fiyatlarıyla kesiştiğinde, gelişmekte olan piyasalarda sorun yaşamamız garip değil, “diyor UBS’de gelişmekte olan piyasalar stratejisi lideri Manik Narain.

“Ve yuan zayıfladığında, EM’de kazanan yok.”

Para ünitesi bilmecesi

Doların kıymet kazanması, gelişmekte olan bir döviz endeksini bu yıl% 3,5 oranında düşürerek 18 aylık bir çukura itti (. MIEM00000CUS), fakat bu, Polonya’nın zlotisi ve Türkiye lirası üzere para ünitelerinde daha büyük %9-15 kayıpları maskeliyor. Kayıplar da Nisan ayında yuan düşüşüne denk gelerek arttı.

Esnek döviz kurları, gelişmekte olan ekonomileri 1990’ların krizlerinin tekrarlanmasına karşı koruyor.

O vakitler, ABD para ünitesi ve Hazine getirilerindeki bir artış birinci olarak 1994’te Meksika’nın ‘Tekila’ krizini tetikledi, akabinde dolar çıpaları birer birer çökerken Asya, Rusya ve Brezilya’da şok dalgaları gönderdi.

Lakin daha güçlü bir dolar, bilhassa besin ve petrol fiyatlarındaki %30-%40’lık artışlar göz önüne alındığında, daha yüksek ithal enflasyon manasına geliyor. Para ünitesi düşüşleri de muhtemelen gelişmekte olan piyasalardan son zamanlardaki ağır yatırım çıkışlarının hızlanmasına yardımcı oldu.

Sakinlik tasaları dünya piyasalarına yayıldıkça, emtia ihraç eden Latin Amerika ülkeleri üzere parlak noktaların da ışığının sönmesine neden oluyor. Bakıra bağımlı Şili pesosu birinci çeyrekte %8 paha kazandı, fakat o vakitten beri %10 düştü.

Artan sancılar

Gelişmekte olan dünyadaki merkez bankaları, enflasyonu evcilleştirmek ve artan ABD getirilerine kâfi enflasyona nazaran düzeltilmiş tahvil primi sağlamak için faiz oranlarını kümülatif olarak yüzlerce baz puan artırdı.

Sonuç olarak, gelişmekte olan ekonomiler Dünya Bankası’nın kestirimleri, daha evvelki % 6.3’lük bir kestirimle karşılaştırıldığında bu yıl yalnızca %4.6 büyüyebilir.

Doların gücü, kredi almanın kolaylık derecesinin bir göstergesi olarak finansal şartları sıkılaştırırken büyümeyi de azaltabilir . Goldman Sachs’ın gelişmekte olan piyasalar finansal şartlar endeksi, bu yıl yaklaşık 300 bps artışla 2008’den bu yana en sıkı düzeye yakın.

Borç sorunu

Yükselen Hazine getirileri global olarak daha yüksek sermaye maliyeti manasına geliyor, lakin dolar borçlanmasında boğulan ülkeler için bilhassa acı verici.

JPMorgan’ın gelişmekte olan ülke dolar tahvil endeksinde EMBIGD getirileri %7’nin üzerine çıktı.

Ekonomik makûs idare ve siyasi huzursuzluğun yanı sıra daha yüksek borç maliyetleri, Sri Lanka’yı tam bir krize itmek için birleşti ve yatırımcıların korktuğu üzere, tıpkı senaryo öbür yerlerde de tekrarlanabilir.

Daha yüksek borçlanma oranları, birçok gelişmekte olan piyasa hükümetini ve şirketini memleketler arası tahvil piyasalarına dokunmaktan caydırıyor. Çoklukla yeni tahvil ihracı için ağır bir ay olan Nisan, bu yıl 2015’ten bu yana yalnızca 6,9 milyar dolarlık satışla ihraç edildi.

JPMorgan’ın gelişmekte olan piyasalar stratejisti Trang Nguyen, tahvil satışlarının toparlanacağını öngördü, lakin “bunun daha yüksek bir maliyetle gelmesi gerekse bile, ülkelerin sonunda finansman boşluklarını kapatmaları gerekecek”.

Enflasyon merkezleri

Doların gücü ve lokal para ünitesi zayıflığı, daha yüksek ithalat faturalarına ve hasebiyle enflasyonun hızlanmasına neden olur.

Gelişmekte olan piyasalar sıkılaştırma döngülerine gelişmiş emsallerinden çok evvel başlamış olsa da, enflasyon daima olarak beklentileri aşmıştır.

Oranlar göz kamaştırıcı: Arjantin’de yıllık enflasyon %50’nin üzerinde, Türkiye’de %70 düzeyinde. Macaristan üzere daha varlıklı gelişmekte olan ekonomiler bile çift haneli enflasyon görüyor.

Milletlerarası Para Fonu, enflasyonun bu yıl gelişmekte olan piyasalarda ortalama %8,7 olmasını bekliyor – Ocak ayındaki öngörülenden yaklaşık 2,8 puan daha yüksek.

Türkiye, Tunus, Mısır, Gana ve Kenya, sert döviz borç yükleri, cari süreçler açığı ve besin ve güç ithalatına olan ağır bağımlılıkları nedeniyle risk altında görülen ülkeler ortasında yer alıyor.

UBS’den Narain, “Emtia fiyatları kırılganlığın kilit bir eksenidir ve petrol ve besine karşı yenilenen bir yükseliş görürsek, büyüyen bir kayıp listesi görebiliriz” dedi.

Reuters