Ekonomi Haberleri

Güldem Atabay: Merkez Bankası’nda yaşananlar halkı nasıl etkiliyor?

Merkez Bankası’nda son periyotta yaşanan gelişmeler ekonomiyi olumsuz etkilerken, Türk Lirası’nın kıymet kaybı da hızlandı. Ali Abaday ile Gündem-Siz programına konuk olan ekonomist Güldem Atabay, sokaktaki insanın anlayacağı halde yaşanan gelişmelerin nasıl halkın bütçesini etkilediğini yazdı.

Ali Abaday programın başında Merkez Bankası’nın faiz kararlarının ne manaya geldiğini, açıklanan faiz sayılarının ne demek olduğunu sordu. Güldem Atabay, Merkez Bankası’nın öteki bankalara para verdiğini, bankalarında bu parayı kredi isteyenlere sunduğunu söyledi.

“Ancak Merkez Bankası’nın siyaset faizi dediğimiz faiz ölçüsünün altında bir faiz ile bankalar kredi veremez. Siz faizin ölçüsüne nazaran kredi alır ya da almazsınız. Faizin yüksek olması durumunda iktisat yavaşlar. Bu da daha çok enflasyonu düşürmek için yapılır zira kredi alıp yatırım yapacak kişi kredi çekmez. İç piyasada bir sakinlik olur ve sonunda enflasyon düşer.”

Abaday bunun üzerine faiz ile enflasyon ortasındaki ilişkiyi ve “faiz düşerse enflasyon düşer” kelamının ne kadar gerçekçi olduğunu sordu.

Atabay, iktisat teorisinde bu türlü bir durum olmadığını, bu görüşün temel nedeninin, faizlerin az olduğu yerlerde daha fazla kredi çekilip yatırım yapılacağı, harcamaların artacağı ve bunun da enflasyonu düşüreceği fikrinden çıktığını söyledi. Atabay tahminen başlarda bu fikrin yanlışsız olabileceğini lakin sonradan işe yaramayacağını tabir etti.

Abaday, daha evvel katıldığı bir programda Atabay’ın “Türkiye’de kolay tedbirler alınsa iktisat düzelir” dediğini lakin son yazılarından birinde artık Türkiye iktisadının hiçbir tedbir ile dahi düzeltilemeyeceğini yazdığını söyledi ve Türkiye’de iktisadın nasıl düzelebileceğini sordu.

Atabay, mevcut hükümetin söylediği kelamların hiçbir ehemmiyeti olmadığını zira kendi kelamlarını ve daha kıymetlisi kanunları tanımadığını aktardı.

“Bir Merkez Bankası liderinin yaptığı icraatlarına iktisada yansıması için en az altı ay gerekir. Naci Ağbal bu müddet dolmadan alındı. Üstelik o önemli bir ekonomik paket uygulayacağını açıklamıştı. Yeni Merkez Bankası Lideri da yaptığı açıklamada tıpkı uygulamaları sürdüreceğini söyledi. Üstelik kendisi kısa müddet evvel yazdığı yazıda bu uygulamaları eleştirmişti.”

Bu açıklama üzerine Ali Abaday, “Kısaca Merkez Bankası lideri bir grubun teknik yöneticisi üzere. Yaptığı değişikliklerin gruba yansıması bir mühlet alıyor” dedi.

Atabay da örneğin hakikat olduğunu belirterek, Türkiye’de hükümetin artık itimat vermediği için yabancı yatırımcının gelmediğini ve bunun değişmesi için öncelikle hükümetin değişmesi gerektiğini belirtti.

Ali Abaday programın ilerleyen kısımlarında muhalefetin sorduğu Merkez Bankası’ndaki kayıp 128 milyar doların hakikaten kayıp olup olmadığını sordu.

Atabay bu paraya ne olduğunu şu formda anlattı;

“Koronavirüs üzere devirlerde hükümet insanların zorluk yaşamaması için piyasaya para vereceğini söyleyebilir. Mesela, ‘Üç ay boyunca her gün 50 milyon dolar vereceğim’ diyebilir lakin bu müddet asla üç ayı geçmez. Artık biz bir periyoda bakıyoruz dolar ölçüsü hiç hareket etmiyor. Olağan değil bu. Gün içinde oynama olması lazım. Bunun üzerine Merkez Bankası’nın işleyişini bilen ekonomistler kamu bankalarından dolar satıldığını, bunun art kapılardan yapıldığını anladı. Bu para olağanda bankalara açıkça verilmeli, bankalarda kime, hangi faiz ile verdiğini açıklamalı. Artık bu devirde bi küme şirket ucuzdan dolar alarak borçlarını kapadı ve batmaktan kurtuldu. Lakin bu şirketler hangisi bilinmiyor.”

Ali Abaday bütün bu gelişmelerin vatandaşa nasıl yansıdığını sorunca Atabay şu karşılığı verdi;

“Şimdi ithal edilen eserlerin döviz artınca fiyatı artıyor. Bulgur mesela ithal ediliyor ve fiyatı artıyor. Merkez Bankası’nın ödeyebileceği doları olmadan borç aldığı ortaya çıkınca bir küme bunun üzerine TL aksisi süreç yapıyor. Bu noktada Türk Lirası kıymet kaybediyor. TL kıymet kaybedince doğal olarak vatandaşın cebindeki para da bedelini kaybediyor.”

Muharririn müsaadesiyle Ahval’de yayınlanan söyleşiden alınmıştır

Cüneyt Akman: TCMB BAŞKANLIĞI ÖZELİNDE CUMHURBAŞKANLIĞI REJİMİNİN YASALLIĞI, KEYFÎLİĞİ VE UNUTKANLIĞI SORUNU

FÖŞ yazdı: Küresel mali krizin ayak sesleri

Murat Kubilay Yazdı: “2. Perde Tekrar Şiddetleniyor”