Avrupa’da büyük kriz: Brexit’ten sonra Polexit mi?

Avrupa'da büyük kriz: Brexit'ten sonra Polexit mi?

Son dönemde yargı bağımsızlığı, basın özgürlüğü ve demokratik değerler konusunda eleştirilen ülkeyle ilgili, AB’den çıkması anlamına gelen ‘Polexit’ tartışılmaya başlandı.

Avrupa'da büyük kriz: Brexit'ten sonra Polexit mi?

Euronews Türkçe’den Bahtiyar Küçük’ün haberine göre, Avrupa Parlamentosu’nun önde gelen partileri, Polonya’nın kararını kınamak için Komisyonu, AB fonlarının en büyük alıcısı olan ülke için yapılan ödemeleri dondurmaya çağırdı.

Polonya’da alınan karar, AB kurumlarında ve üye ülkelerde tepkiyle karşılandı. AB Komisyonunun Adaletten Sorumlu Üyesi Didier Reynders, “Polonya’nın AB hukukunun üstünlüğüne karşı aldığı karara tüm araçlarla yanıt vereceğiz” dedi.

“Birliğin kurucu ilkelerine meydan okumak”

Avrupa'da büyük kriz: Brexit'ten sonra Polexit mi?

Avrupa Parlamentosu Başkanı David Sassoli, “Polonya’da bugünün kararı sonuçsuz kalamaz. AB hukukunun önceliği tartışılmaz olmalıdır. Bunu ihlal etmek, Birliğimizin kurucu ilkelerinden birine meydan okumak anlamına gelir.” ifadesini kullandı.

Fransa’nın Avrupa Bakanı Clement Beaune, Polonya’nın yüksek mahkemesinin AB hukukunun üstünlüğünü reddeden kararının “AB’ye karşı bir saldırı” olduğunu söyledi. Almanya da Polonya’yı AB ortak kurallarını “tamamen” uygulamaya çağırdı.

Avrupa Halk Partisi’nden (EPP) bir sözcü, “Polonya’daki gayri meşru Anayasa Mahkemesi, AB Antlaşmalarının Polonya yasalarıyla uyumlu olmadığını ilan ederek ülkeyi Polexit yoluna soktu” dedi.

Avrupa'da büyük kriz: Brexit'ten sonra Polexit mi?

Sol görüşlü S&D Grubu, “Polonya’da kara bir senaryo gerçekleşiyor. Hukuk ve Adalet Partisi’nin (PiS) tarafından yönetilen Mahkeme, AB temellerini ihlal ederek AB hukukunun önceliğini göz ardı etti. AB hukuku temelinde karar veren Polonyalı hakimler kovuşturmayla karşı karşıya kalabilir” açıklaması yaptı.

Yeşiller’in Alman üyesi Daniel Freund, açıklamayı, “Bugünün kararı Polonya vatandaşları için en acı verici olacak. Dondurulmuş AB fonlarının maliyetini üstlenmek zorunda kalacaklar” şeklinde değerlendirdi.

Avrupa'da büyük kriz: Brexit'ten sonra Polexit mi?

Çek Cumhuriyeti’nden AB Komiseri Vera Jourova, “AB’de eşit kurallara Avrupa’nın her yerinde aynı şekilde saygı gösterilmesi ilkesini desteklemezsek, tüm Avrupa çökmeye başlayacak” dedi.

Avrupa Komisyonu’nda Değerler ve Şeffaflık Komiseri Jourova, “Bu nedenle, Polonya anayasa mahkemesinin kararına tepki vermemiz gerekecek” ifadesini kullandı.

Polonya Dışişleri Bakanı Zbigniew Rau ise Almanya ve Fransa’yı işaret ederek mahkemenin aldığı kararı savundu.

Polonya mahkemesinin kararı ne anlama geliyor?

Avrupa'da büyük kriz: Brexit'ten sonra Polexit mi?

Polonya’da mahkeme, anayasanın Polonya’daki en yüksek yasa olduğunu ve her uluslararası anlaşma veya anlaşmanın bu üstün yasaya saygı göstermesi gerektiğini duyurdu.

Polonya mahkemesinin, AB anlaşmalarından iki özel maddeyi hedef aldığı ifade ediliyor: Avrupa Birliği’nin varlığını ve üye devletlerden yetki devrini belirleyen 1. madde ve misyonu blok genelinde AB hukukuna uyulmasını sağlamak olan AB Adalet Divanı’nın (ECJ) yetkilerini belirleyen 19. madde.

14 yargıçtan ikisi, aylarca süren mahkeme sürecinin ardından karara karşı çıktı. Polonya hükümeti, cumhurbaşkanı ve parlamentosu, Polonya Anayasasının AB yasalarından önce geldiğini ve Avrupa Adalet Divanı kararlarının bazen Polonya’nın yasal düzeniyle çeliştiğini savundu.

Polonya’daki Anayasa Mahkemesi, ülkedeki iktidar partisinin bazı yargıçların atanması üzerindeki siyasi etkisi nedeniyle AB tarafından “gayri meşru” görülüyor. Mahkeme başkanının da ‘hükümete sadık’ olduğu eleştirileri yapılıyor.

Ne olmuştu?

Avrupa'da büyük kriz: Brexit'ten sonra Polexit mi?

Polonya Anayasa Mahkemesi, AB anlaşmalarındaki bazı maddelerin ülkenin anayasasına aykırı olduğuna hükmetti.

AB Komisyonu’nun “Hukukun Üstünlüğü 2021” adlı raporunda, Polonya’da yargı bağımsızlığının tehdit altında olduğu ve bunun endişe verici olduğu ifade edildi.

Reynders de Polonya’ya bir mektup göndererek, AB Adalet Divanı’nın aldığı yargı bağımsızlığının korunmasına yönelik son kararın Polonya hükümetince nasıl uygulandığına dair açıklama talep ettiğini belirtmişti.

AB Komisyonu, geçen ay Polonya’daki yargı reformunun yargı bağımsızlığına zarar verdiği gerekçesiyle Avrupa Adalet Divanından bu ülkeye mali yaptırım cezası vermesini istedi.

Komisyon ayrıca, “ülkenin anayasasının mı yoksa AB anlaşmalarının mı daha önemli olduğu” konusunda Polonya Anayasa Mahkemesinin karar vermesini isteyen önergenin de geri çekilmesini talep etmişti.