Ekonomi Haberleri

Küresel Finansal Kriz-Covid Krizi sonrası: Yeni bir sosyal sözleşme dinamiği

“Sosyal sözleşme” üzerinde fazla düşünmeden çabucak her gün dâhil olduğumuz aktiviteler demek. Çocuklarımızı nasıl yetiştirdiğimiz, eğitimle nasıl meşgul olduğumuz, patronlarımızdan ne beklediğimiz, hastalık ve yaşlılık devirlerini nasıl geçirdiğimiz daima bu toplumsal mukavelelerin sonuçları. Tüm bu faaliyetler, karşılıklı yarar için diğerleriyle işbirliği yapmamızı gerektirmekte ve bu işbirliğinin koşulları toplumumuzdaki toplumsal mukaveleyi ve hayatımızın formunu tanımlamakta.

Yasalar ve normlar bu günlük etkileşimlerin temelini hazırlar. Birtakım toplumlarda, toplumsal kontrat karşılıklı takviye için daha çok ailelere ve topluluklara dayanır; başkalarında, piyasa ve devlet daha büyük bir rol oynar. Fakat tüm toplumlarda yetişkin insanların, genç, yaşlı yahut kendilerine bakamayacak durumda olmalarında bakılabilmek için ortak uyguna katkıda bulunmaları beklenir.

Pandemi, en savunmasız olanları (yaşlılar, hastalar, bayanlar ve garantisiz işlerde çalışanlar) en sıkıntı ve daha da berbatlaşan mevcut eşitsizlikleri ortaya döken ir biçimde dünyayı vurdu. Toplumsal kontratlardaki problemlerin izlerini kutuplaşmış siyasette, kültür savaşlarında, eşitsizlik ve ırk üzerindeki çatışmalarda ve iklim değişikliği üzerindeki kuşaklararası gerginliklerde yakalamak mümkün. Çin, Avrupa, Hindistan ve ABD’deki her beş şahıstan dördü sistemin kendileri için çalışmadığını düşünüyor ve birçok gelişmiş iktisatta ebeveynler çocuklarının olduğundan daha berbat durumda olacağından korkuyor.

Bu hoşnutsuzlukların birçok, mevcut toplumsal mukavelelerin insanların hem güvenlik hem de fırsat beklentilerini karşılayamamasından kaynaklanmakta. Eski düzenlemeler, toplum üzerindeki genel tesirleri olumlu olanlar da dâhil olmak üzere çeşitli faktörler Antalya escort
tarafından değişti. Bunlar ortasında çığır açan teknolojik değişim, giderek daha fazla eğitimli bayanın işgücü piyasasına girmesi sayılabilir. İleriye baktığımızda, nüfusun yaşlanması yaşlıları desteklemek için yeni yollar bulmamız gerektiği manasına geliyor ve iklim değişikliği bizi dünyayı çevresel olarak sürdürülebilir hale getirmek için daha da fazla çalışmaya zorluyor.

Bununla birlikte, yeterli haber, insanların güvenlik ve fırsat gereksinimini karşılayabilecek ve birebir vakitte toplumu bir bütün olarak etkileyen zorlukları ele alan yeni bir toplumsal kontratın mümkün olması. Bu yeni toplumsal kontratın ise üç temeli olmalı: güvenlik, ortak risk ve fırsat.

Güvenlik

İşgücü piyasaları daha esnek hale geldi ve kayıt dışı çalışma artık hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ekonomilerde hayatın ortak bir özelliği. Giderek, toplumda kendi başımıza kalmaktayız. İstikrar giderek, çalışanlar için iş güvenliğinden patronlar için esneklik tarafında eğildi.

Her toplum, kimsenin altına düşemeyeceği bir geliri yer olarak belirleyebilir. Bu, gelişmekte olan ekonomilerdeki nakit transfer programları yahut gelişmiş ekonomilerdeki düşük fiyatlı çalışanlar için vergi kredileri ile sağlanabilir. En azından toplumlar yaşlılıkta fakirliği önlemek için temel sıhhat paketine ve taban devlet emekli maaşına erişimi sağlamalıdır. Hastalık müsaadesi, işsizlik sigortası ve tekrar vasıflandırmaya erişim, iş kontratının çeşidine bakılmaksızın sağlanmalıdır. Gelişmekte olan ekonomilerde bu, resmi dala daha fazla emekçi getirmek manasına gelir; gelişmiş ekonomilerde, patronların esnek emekçilere yardım ödemesi manasına gelir. Sonuç olarak, düzgün bir Antalya escort bayan
ömür için herkesin asgarî güvenlik düzeyine sahip olması gerekir.

Paylaşılan risk

Toplumumuzda çok fazla sayıda risk, toplu olarak daha verimli yönetilebilecekken bireyler tarafından karşılanmakta. Patron esnekliği, piyasa şartlarına bağlı olarak emekçileri işe alabilmek ve işten çıkarabilmek kelam konusu olduğunda, çalışanlara yeni bir iş bulana kadar işsizlik sigortası ve tekrar eğitim garantisi verilirse fizibil hale gelir. Ekonomik şoklardan kaynaklanan riskler patronlar ve toplum tarafından bir bütün olarak paylaşılmalı ve yalnızca bireylere bırakılmamalıdır.

Çocuk bakımı, sıhhat ve yaşlılık etrafında de misal bir risk yine dengelenmesi gerekir. Örneğin, ebeveyn müsaadesi maliyetlerinin çoklukla patronlar tarafından karşılanmasının mantığı çok net değil. Genel vergilendirme yoluyla finanse edilmesi işgücü piyasasında bayan ve erkekler için daha eşit bir oyun alanı yaratırken firmalar için, bilhassa de daha küçük olanlar için, daha az yük oluşturacaktır.

Benzeri biçimde, birçok sıhhat riski, büyük bir popülasyonda gruplandırılarak daha verimli bir halde yönetilir. Emeklilik yaşlarının hayat beklentisine bağlanması, bireylerin emeklilikleri için gereğince tasarruf etmelerini sağlayacaktır. Yaşlılıkta finansal güvenlik, çoklukla olduğu üzere istihdama bağlamak yerine genel vergilendirme yoluyla finanse edilebilir, Emeklilik planlarına otomatik kayıt ve yaşlılık bakımı için sigorta, insanlara hayatlarının sonunda daha fazla güvenlik sağlayacaktır.

Fırsat

Birden fazla vakit, insanlara ilerleme fırsatları verilmediği için yetenek boşa harcanıyor. Örneğin Danimarka’da, bir kişinin daha düşük gelirden orta gelire yükselmesi ortalama iki jenerasyon sürer; Birleşik Escort Antalya Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri’nde beş kuşak alır; ve Brezilya, Kolombiya ve Güney Afrika üzere ülkelerde dokuz jenerasyondan fazla sürer. Birden fazla ülkede, fırsat mimarisi fakir ailelerde doğan bayanları, azınlıkları ve çocukları, geride tutma eğilimindedir.

Herkesin yeteneklerinden yararlanmak yalnızca bir adalet sorunu değildir; iktisat için de yeterlidir.

Tüm bu yetenekleri nasıl kullanabiliriz? Erkenden başlayarak: Ömrün birinci 1000 günü beyin gelişimi için en kıymetlisidir. Bu periyotta müdahale etmek, fırsatları eşitlemenin ve gelecekteki öğrenme için temel maharetleri sağlamanın en tesirli yoludur.

Okul öncesi çocuklar için ekstra beslenme ve ebeveynlik maharetlerine yardımcı olmak, daha güzel eğitim sonuçları ve daha yüksek gelirler için de daha uygun bir ömür sağlar.

Tüm gençler eğitim ve öğretim hakkına ve çok daha uzun meslekler üzerinde ek maharet gelişimini ödeyebilmek için bir ömür uzunluğu fon hakkına sahip olmalıdır. Yetişkin tahsili ile ilgili yüzlerce çalışma, patronlara güçlü irtibatların, erken müdahalenin ve daima finansmanın insanları ne kadar iş başında tutabileceğini ve topluma katkıda bulunabileceğini göstermektedir.

Fonlamak mümkün mü?

Yeni bir toplumsal kontrat daha yüksek vergiler, daha fazla yine dağıtım ve daha büyük bir refah devleti ile ilgili değildir. Bilakis, fırsat ve güvenliğin toplum genelinde nasıl dağıtıldığını temelden yine düzenlemek ve eşitlemekle ilgilidir. Bu, verimliliği artıracak ve çocuk bakımı, sıhhat, iş ve yaşlılıkla ilgili bu kadar tasaya neden olan riskleri daha verimli bir halde paylaştıracaktır. Karbon ve sigara üzere daha az istediğimiz şeyleri vergilendirmeli ve eğitim ve daha yeşil bir iktisat üzere daha çok istediğimiz şeyleri sübvanse etmeliyiz. Herkese yeteneklerini kullanma ve katkıda bulunma fırsatı vermek, daha sonra yine dağıtım gereksinimini azaltır.

Bu türlü bir dönüşümü sağlayacak memleketler arası bir sistem kuraldır. Bu, memleketler arası finans kurumlarının toplumların taban gelir, eğitim ve sıhhat hizmetlerine yatırım yapmasına ve desteklemesine yardımcı olacak kaynaklara sahip olmasını sağlamak manasına gelir. Tıpkı vakitte global vergilendirmeyle ilgili daha düzgün kurallar manasına gelir, böylelikle şirketler ekonomik faaliyetlerin gerçekleştiği yerlerde bu şirketlerin faaliyet gösterdiği şahısların faydasına vergi öderler. Bu türlü bir memleketler arası sistem, hem verimli hem de adil ve hasebiyle halk dayanağını toplama mümkünlüğü daha yüksek bir toplumsal kontrat ile global ekonomiyi destekleyecektir.

IMF Blog / MINOUCHE SHAFIK